Czy wiesz, że ponad 2 mld ludzi na świecie nie ma dostępu do czystej wody pitnej? Problem dotyka m.in. 100 mln mieszkańców Europy. Tymczasem dostęp do czystej wody pitnej jest podstawowym prawem człowieka. Niestety, z powodu zmian klimatycznych i działalności człowieka prawo to wśród miliardów ludzi nie jest zapewnione. We wtorek, 10 grudnia, obchodzimy Dzień Praw Człowieka.
Bierzemy prysznic, podlewamy ogród, wstawiamy pranie, parzymy kawę, herbatę – to oczywiste, prawda? Niestety, nie we wszystkich miejscach na świecie.
Dostęp do wody – dlaczego jest tak ważny?
Woda to jeden z najcenniejszych zasobów na świecie. Niezbędna jest do codziennego życia, zachowania zdrowia całych społeczeństw i dobrej jakości życia, a także do rozwoju społeczno-gospodarczego, produkcji rolnej, przemysłowej oraz zachowania naturalnych ekosystemów. Tymczasem w wielu regionach świata – nie tylko w Afryce – problem dostępu do czystej wody przybiera na sile. To ma z kolei poważne konsekwencje dla zdrowia, społeczeństw, ekonomii, a nawet – pokoju na świecie.
Dostęp do wody zależy od wielu czynników. Wpływa na niego m.in. położenie geograficzne danego regionu, infrastruktura, polityka wodna kraju, poziom jego rozwoju gospodarczego, a także przybierające na sile zmiany klimatyczne.
Dostęp do wody pitnej jest ograniczony m.in. w Afryce Subsaharyjskiej i państwach takich jak Etiopia, Sudan, Niger czy Somalia, gdzie występują chroniczne jej niedobory. Problem dostępu do wody coraz bardziej dotyka też mieszkańców państw Azji Południowej i Wschodniej, takich jak Indie, Pakistan czy Bangladesz. Także na Bliskim Wschodzie i w Północnej Afryce staje się coraz bardziej dotkliwy. Z kolei w Ameryce Łacińskiej i krajach takich jak Peru, Brazylia czy Meksyk – choć woda jest dostępna, w rejonach ubogich często jest zanieczyszczona. To z kolei prowadzi do chorób wodno-zależnych, takich jak biegunki, malaria czy cholera.
Jak działalność człowieka wpływa na zasoby wodne?
Problem ograniczonego dostępu do wody potęguje m.in. suchy klimat, niewielka liczba opadów, ograniczone źródła podziemne oraz kosztowny, wymagający dużych nakładów energii proces odsalania wody morskiej. Wpływ na potęgujący się kryzys wodny mają także zmiany klimatyczne i ich skutki, takie jak zmniejszenie opadów czy coraz częstsze i coraz bardziej intensywne susze.
Także zanieczyszczenie wód wywołane rolnictwem lub działalnością przemysłową oraz nieodpowiednie gospodarowanie odpadami zwiększa problem. Przyczynia się do niego także niewłaściwe zarządzanie zasobami wodnymi w postaci marnotrawstwa wody. Nie bez znaczenia jest także szybki wzrost liczby ludności na świecie i urbanizacja.
Brak dostępu do wody ma poważne konsekwencje.
Osoby, które nie mają dostępu do czystej wody narażone są na choroby, takie jak tyfus, cholera, biegunki, malaria czy choroby skóry. Najbardziej narażone są dzieci poniżej piątego roku życia. Brak dostępu do czystej wody przyczynia się także do ubóstwa, ponieważ ludzie go pozbawieni tracą dużo czasu i energii na zbieranie wody – często kosztem edukacji czy rozwoju zawodowego.
Brak dostępu do wody utrudnia też uprawy rolne i hodowlę zwierząt, co nadweręża poziom bezpieczeństwa żywnościowego. Rodzi też konflikty społeczne i polityczne – także w postaci napięć, migracji, a nawet wojen.
Zrównoważone zarządzanie wodą – na czym polega?
W poprawie dostępu do wody na świecie kluczowe jest wdrażanie zrównoważonych i innowacyjnych rozwiązań. Ważne jest nie tylko inwestowanie w infrastrukturę wodociągową i budowę oraz modernizację sieci wodociągowych czy oczyszczalni ścieków. Równie ważne jest wprowadzanie technologii, która pozwala oszczędzać wodę np. odzyskując deszczówkę czy inwestując w efektywne systemy nawadniania. Kluczowa jest także ochrona zasobów naturalnych, w tym źródeł wody, przed zanieczyszczeniem.
Co możesz zrobić?
Każda osoba może ograniczać negatywne skutków działalności człowieka np. przez zmniejszanie liczby odpadów. Możemy to zrobić w prosty sposób – rezygnując z kupowania wody w jednorazowych butelkach plastikowych i zastępując je np. dzbankiem filtrującym lub filtrem przepływowym.
Dzięki filtrowaniu wody nie przyczyniamy się do wydobycia wody ze źródeł, produkcji plastikowych opakowań, które często nie trafiają do recyklingu i które w przyrodzie rozkładają się nawet kilkaset lat. Co więcej, często – by dotrzeć do naszych domów – muszą pokonać wielokilometrowe trasy.
Duża zmiana zaczyna się od małego kroku. Zapewnienie dostępu do czystej wody dla wszystkich to nie tylko jedno z podstawowych praw człowieka, ale także jedno z najważniejszych wyzwań XXI wieku. Wymaga to wspólnej pracy na poziomie globalnym.
