DIETA PRZYSZŁEJ MAMY

Sposób odżywiania w okresie ciąży ma bardzo silny wpływ na rozwój dziecka oraz na zdrowie i samopoczucie przyszłej mamy. W ostatnich latach naukowcy coraz częściej zwracają uwagę na tzw. programowanie żywieniowe. Okazuje się, że w okresach krytycznych dla rozwoju organizmu (okres płodowy oraz pierwsze 3 lata życia dziecka) sposób odżywiania może predysponować do rozwoju w późniejszym wieku, a nawet w dorosłości, wielu chorób np. otyłości, alergii, cukrzycy, nadciśnienia i chorób serca. 

JEDZ DLA DWOJE

Wydawałoby się, że kobieta w ciąży powinna jeść znacznie więcej niż przed ciąża, jednak zapotrzebowanie na kalorie w 1 trymestrze ciąży jest takie samo jak dla kobiet nieciężarnych. Wzrasta ono dopiero w II trymestrze, ale jedynie o 150 kcal, zaś w III-o dodatkowe 200 kcal. W sumie o 350 kcal, czyli mniej więcej tyle, co 3 grube kromki chleba. Tymczasem przejadanie się w okresie ciąży  skutkuje nie tylko późniejszym problemem z powrotem do poprzedniej wagi, ale może być też niebezpieczne zarówno dla mamy jak i dla dziecka, które będzie w przyszłości bardziej narażone na nadwagę i otyłość. Zbyt wysokie BMI lub nadmierny przyrost masy ciała u kobiet w ciąży wiąże się ze znacznie częstszym występowaniem powikłań, takich jak przedwczesne porody, cukrzyca ciążowa, nadciśnienie indukowane ciążą, powikłania zakrzepowe, krwotoki czy konieczność wykonania cesarskiego cięcia.

SUPLEMENTY? TAK, ALE Z GŁOWĄ

Dieta przyszłej mamy powinna zawierać odpowiednią ilość makro- i mikroelementów oraz witamin. Nie zawsze są one dostarczane z dietą, dlatego w uzasadnionych przypadkach wskazana jest suplementacja.  Przed rozpoczęciem suplementacji należy przeanalizować sposób żywienia z dietetykiem i lekarzem, który dopiero na tej podstawie powinien zadecydować czy jest ona wskazana. W ramach profilaktyki wad cewy nerwowej każda kobieta w ciąży powinna suplementować kwas foliowy w ilości 0,4 mg/dz. W przypadku niedostatecznego spożycia ryb (mniej niż 2 porcje tygodniowo) uzasadnione jest również stosowanie suplementów z kwasami 3-Omega (zalecana dawka to 200 mg DHA/dzień). Istotne jest także suplementowanie wit. D, której niedobory są w Polsce bardzo powszechne ze względu na zbyt małe nasłonecznienie. Od niedawna zaleca się również przyjmowanie od III trymestru ciąży pro- i prebiotyków, które mają za zadanie uchronić dziecko przed alergiami pokarmowymi.

ZDROWA MAMA TO ZDROWE DZIECKO

W okresie ciąży kobiety mają wiele ,,zachcianek”. Przyszłe mamy przyznają, że ich apetyt jest większy zwłaszcza na słodycze. Z badań wynika, ze ponad 50% kobiet w ciąży spożywa słodycze przynajmniej raz dziennie. Podjadają je głównie pomiędzy posiłkami oraz w nocy. Tymczasem naukowcy donoszą, że częste spożywanie słodyczy w okresie ciąży może być przyczyną większej skłonności dziecka do preferowania smaku słodkiego. Podobnie jest z żywnością typu fast-food. Przyszłe mamy przenoszą nawyk jedzenia śmieciowego jedzenia na swoje dzieci, których programowanie żywieniowe rozpoczyna się już w pierwszych miesiącach ciąży. Na szczęście mechanizm ten działa również w drugą stronę. Poprzez prawidłową i zbilansowaną dietę możemy ,,zaprogramować” zdrowe dziecko z dobrymi nawykami żywieniowymi. Naukowcy odkryli zależność pomiędzy spożyciem niektórych produktów spożywczych przez kobietę w ciąży a stanem urodzeniowym dziecka, mierzonym tzw. indeksem Ponderala (IP). Okazuje się, że noworodki, którym mamy regularnie spożywały w ciąży  mleko, produkty mleczne, ryby, owoce morza, warzywa i owoce oraz ziemniaki miały wyższy IP od pozostałych. Naukowcy podkreślają również, że zdrowa dieta kobiety w ciąży może uchronić w przyszłości dziecko przed wieloma chorobami cywilizacyjnymi. Oprócz wyżej wymienionych produktów w codziennej diecie przyszłej mamy nie powinno zabraknąć: jaj, chudego mięsa, kasz, ciemnego pieczywa i makaronów oraz zdrowych tłuszczów (oliwy z oliwek, oleju rzepakowego, słonecznikowego, lnianego). Kawę, czarną herbatę i napoje gazowane należy zamienić na świeżo wyciskane soki lub herbaty owocowe i ziołowe. Podstawą diety powinna być oczywiście świeża woda.

1.       Jerzy Socha, Piotr Socha, Halina Weker, Joanna Neuhoff-Murawska: ,,Żywienie dzieci a zdrowie wczoraj, dziś i jutro”, Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka 2010, 12, 1, 34-37

2.       Teresa Bachanek, Marta Nakonieczna-Rudnicka: ,,Nawyki żywieniowe kobiet w ciąży”, Czas. Stomatol., 2009, 62, 10, 800-808

3.       Katarzyna Przybyłowicz, Katarzyna Kalinowska: ,,Żywienie kobiet w ciąży a stan urodzeniowy noworodków wyrażony indeksem Ponderala”, Probl Hig Epidemiol  2011, 92(3): 508-511

4.       Wioletta Mikołajek-Bedner, Olwia Marcinkiewicz,  Marta Zapałowska i WSP..: ,,Wpływ otyłości na przebieg ciąży, porodu i stan urodzeniowy noworodka”, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 3, zeszyt 3, 210-214, 2010

5.       J. Hamułka, A. Wawrzyniak, R. Pawłowska: ,,Ocena spożycia witamin i składników mineralnych z suplementami diety przez kobiety w ciąży”, Roczn. PZH 2010, 61, Nr 3, 269-275  

6.       M. Kozłowska-Wojciechowska, M. Makarewicz-Wujec: „Wiedza i zachowania żywieniowe kobiet ciężarnych”, Roczn. PZH 2002, 53, Nr 2, s. 167-176.