POZNAJ MOŻLIWOŚCI  POTASU

Potas to jeden z głównych makroskładników odpowiadający za regulację pracy mięśni, serca i nerwów oraz wiele ważnych procesów takich jak gospodarka wodna oraz równowaga kwasowo-zasadowa. 

Średnia zawartość potasu w organizmie osoby dorosłej wynosi  150 g. 90% potasu znajduje się wewnątrz komórek. Występuje również w sokach trawiennych oraz kościach. Makroskładnik ten zapewnia prawidłową gospodarkę wodno-elektrolitową oraz równowagę kwasowo-zasadową. Kation potasu bierze udział w regulowaniu pH oraz ciśnienia osmotycznego komórek. Jest niezbędny do prawidłowej pracy mięśni i nerwów. Potas jest również niezbędny do spalania białek oraz węglowodanów. Pierwiastek ten wchłaniany jest w jelitach, a wydalany z organizmu przez nerki.

Zapotrzebowanie na potas

Polskie normy określają wystarczające spożycie (AI) potasu opracowane na podstawie założeń ekspertów z USA i Kanady. Dla osób dorosłych wynosi ono 4700 mg/dobę.

W czasie ciąży zapotrzebowanie na potas nie zwiększa się, za to podczas karmienia piersią wzrasta o ok. 400 mg/dobę. U dzieci i młodzieży zapotrzebowanie na ten pierwiastek oszacowuje się na podstawie zaleceń dla osób dorosłych, z uwzględnieniem mniejszych porcji pożywienia.

Trudno jednak określić dzienne zalecenie spożycie potasu (RDA) oraz dzienne  zapotrzebowania (EAR), gdyż aktualne wyniki badań nie wskazują jednoznacznie ile potasu jest niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu w zależności od wieku, płci i stanu fizjologicznego. Na zapotrzebowanie na potas ma również wpływ aktywność fizyczna, temperatura otoczenia oraz niektóre leki.

Niedobór i nadmiar potasu w organizmie

Jeśli stężenie potasu w surowicy krwi spada poniżej 3,4 mmol/l świadczy to o poważnym niedoborze tego pierwiastka, czyli hipokaliemii. Niedobory potasu na tle żywieniowym praktycznie nie występują. Niskie stężenie potasu może być konsekwencją długotrwałego głodzenia, odwodnienia, jadłowstrętu psychicznego, biegunek, wymiotów, zaburzeń równowagi kwasowo-zasadowej, chorób nerek lub działania leków moczopędnych i przeczyszczających. Również alkohol oraz kawa wzmagają wydalanie potasu z organizmu.

Objawy hipokalemii to: zaburzenia pracy ośrodkowego układu nerwowego, zaparcia, zwiotczenie mięśni i zaburzenia rytmu serca (częstoskurcz). W takich wypadkach niedobór potasu uzupełnia się preparatami farmakologicznymi.

Przewlekłe niedobory mogą skutkować wzrostem ciśnienia tętniczego, chorobami układu krążenia oraz kamicą nerkową.

O nadmiarze potasu (hiperkaliemii) możemy mówić, gdy stężenie w surowicy przekracza 5,5 mmol/l. Hiperkaliemia objawia się głównie poprzez spowolnienie czynności serca, zaburzenia ze strony układu mięśniowego oraz nerwowego. Przyczyny to najczęściej upośledzenie wydalania potasu przez nerki objawiające się spowolnieniem akcji serca, spadkiem siły mięśniowej, mrowieniem kończyn oraz apatią.

Źródła potasu

Potas znajduje się prawie we wszystkich produktach spożywczych. Najwięcej znajdziemy go w suszonych owocach, strączkach, orzechach, ziemniakach, mięsie i zbożach. Głównym źródłem potasu w polskiej diecie są ziemniaki, dostarczające ok. 25% tego makroskładnika.

Badania epidemiologiczne wykazały, że w populacjach krajów wysokorozwiniętych, gdzie występuje wyższe spożycie sodu i chloru, a mniejsze potasu częściej odnotowuje się przypadki nadciśnienia tętniczego, udarów (na skutek nadciśnienia) oraz raka żołądka. Zauważono ujemną korelację pomiędzy spożyciem potasu a występowaniem nadciśnienia.

Diety, które zawierają mało warzyw, a dużo produktów przetworzonych dostarczają mniej potasu, a więcej sodu. Najbardziej obfite w potas są diety wegetariańskie.

Bibliografia:

1. Gawęcki J., Hryniewiecki L. (2010): ,,Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu.”, wyd. PWN.
2. Jarosz M., Bułhak-Jachymczyk B. (2012) : ,,Normy żywienia człowieka. Podstawy prewencji otyłości i chorób niezakaźnych”, wyd. Lekarskie PZWL.