SŁODKI WINOWAJCA EPIDEMII OTYŁOŚCI

Wybuch epidemii otyłości w USA w latach 70-tych zbiegł się w czasie ze zmianami w przemyśle spożywczym i zastąpieniem cukru jego tańszym zamiennikiem, czyli syropem glukozowo – fruktozowym. Przypadek? Syrop ten jest głównym składnikiem napojów gazowanych, słodyczy i produktów wysoko przetworzonych, ale również produktów dedykowanych dzieciom np. soków marchewkowych, płatków śniadaniowych czy herbatników. Naukowcy są coraz bardziej zgodni, że istnieje silny związek pomiędzy coraz powszechniejszym występowaniem syropu glukozowo-fruktozowego a wzrostem występowania otyłości.

Syrop glukozowo – fruktozowy otrzymuje się najczęściej z kukurydzy na drodze rozkładu skrobi do glukozy i częściowemu przekształceniu jej we fruktozę. Aktualnie syrop glukozowo – fruktozowy zastąpił tradycyjny cukier w ok. 50% produkowanej żywności. Producenci preferują go, gdyż jest wygodniejszy w transporcie, ma lepsze cechy fizyczne, które zapewniają wyższą trwałość, rozpuszczalność i słodkość oraz słabszą tendencję do krystalizacji, ale przede wszystkim jest znacznie tańszy niż cukier. W USA można go produkować z taniej i dostępnej kukurydzy, co pozwala zaoszczędzić na imporcie cukru buraczanego czy trzcinowego. W Unii Europejskiej produkcja syropu też jest bardziej opłacalna, ze względu na liczne ograniczenia w imporcie cukru. UE ograniczyła również produkcję cukru, co miało wpływ na ceny. Od czasu wejścia Polski do UE zauważalnie wzrosło zastosowanie syropu glukozowo – fruktozowego w produkcji żywności.

PRAWIE JAK CUKIER

Cukier to sacharoza (dwucukier), a ta składa się z połączonych ze sobą cząsteczek glukozy i fruktozy. Syrop glukozowo – fruktozowy to prawie to samo, jednak ,,prawie” robi w tym przypadku ogromną różnicę. Syrop glukozowo – fruktozowy to mieszanina dwóch cukrów prosty (glukozy i fruktozy), przy czym większość, bo 55% stanowi cukier owocowy, czyli fruktoza. To jej przewaga może w głównym stopniu odpowiadać za mechanizm rozwoju otyłości. Wiemy, że fruktoza spożywana w dużych ilościach wywołuje hiperurykiemię (zwiększone stężenie kwasu moczowego we krwi), pobudzaprodukcję kwasów tłuszczowych w wątrobie izwiększa insulinooporność, która może prowadzić co cukrzycy typu 2. Wpływa negatywnie również na układ sercowo-naczyniowy. Badanie na szczurach karmionych przez 3 miesiące 10% roztworem syropu glukozowo – fruktozowego spowodowały wzrost skurczowego ciśnienia tętniczego o prawie 10% oraz tendencji do zaburzeń lipidowych w porównaniu do szczurów pojonych wodą.

SYROP GLUKOZOWO – FRUKTOZOWY I OTYŁOŚĆ

Syrop glukozowo – fruktozowy sprawia, że jemy więcej, gdyż w przeciwieństwie do cukru, nie pobudza on wydzielania leptyny. Jest to hormon sytości, który wysyła sygnał do mózgu, że jesteśmy najedzeni. Badania przeprowadzone na zdrowych kobietach i osobach otyłych, którym podawano napój słodzony syropem glukozowo – fruktozowy w ilościach pokrywających 30% dziennego zapotrzebowania na kalorie, skutkowało niższym poziomem leptyny, a wyższym stężeniem greliny – hormonu głodu.  Z kolei podczas badania przeprowadzonego na małpach, które miały nieograniczony dostęp do fruktozy, zaobserwowano istotnie większy przyrost masy ciała i mniejszą aktywność fizyczną w porównaniu do zwierząt pijących jedynie czystą wodę.

ZABURZENIA FLORY JELITOWEJ

Nadmiar fruktozy spowodowany spożywaniem syropu glukozowo – fruktozowego sprzyja również zaburzeniom flory jelitowej. Niektóre rodzaje niekorzystnych dla naszego zdrowia bakterii nie mają zdolności rozkładania sacharozy, więc nie sprzyja ona ich rozwojowi, jednak praktycznie wszystkie bakterie preferują fruktozę i glukozę jako źródło energii, dlatego syrop glukozowo-fruktozowy jest dla nich idealną pożywką. Wykazano, że prawidłowa mikroflora jelitowa warunkuje zachowanie zdrowia i prawidłowej odporności. Nadmierny rozrost niekorzystnej flory może objawiać się niestrawnością, zespołem jelita drażliwego, biegunkami lub zaparciami oraz osłabieniem układu odpornościowego.  Coraz więcej badaczy wskazuje również na zależność pomiędzy zaburzeniem równowagi flory bakteryjnej przewodu pokarmowego a otyłością, cukrzycą czy alergiami pokarmowymi.

CZYTAJ ETYKIETY

Powszechność występowania syropu glukozowo – fruktozowego sprawia, że trudno się przed nim ustrzec. Dodawany jest praktycznie do wszystkich produktów: napojów, soków, cukierków, ciastek, kremów, galaretek, kisieli, budyniów, jogurtów, słodkich deserów,  płatków śniadaniowych, sosów i ketchupów, dżemów i miodów. Im mniej wysoko przetworzonej żywności w naszej codziennej diecie, tym niższe spożycie syropu glukozowo – fruktozowego. Czytajmy uważnie etykiety i wybierajmy produkty bez syropu. Pamiętajmy, że nasze zdrowie jest w naszych rękach. Bądźmy więc świadomymi konsumentami.

Bibliografia:

1. Bruhns J.: The Reform of the EU Sugar Regime and its Effects on the Industry, Sugar Journal 2009, t. 4, s. 13.
2. Dirlewanger M. iwsp.: Effects of fructose on hepatic glucose metabolizm in humans, Am. J. Physiol. Endocrinol. Metab., 2000, t. 279, 4, s. 7-11.
3. Teff K. L. iwsp.: Dietary fructose reduces circulating insulin and leptin, attenuates postprandial suppression of ghrelin, and increases triglycerides in women, J ClinEndocrinolMetab., 2004, t. 89, 6, s. 2963-72.
4. Teff K. L. iwsp.: Endocrine and metabolic effects of consuminfruktowe and glucose – sweetened bevereges with meals in obese men and women: influence of insulin resistance on plasma trigliceride responses, J. Clin. Endocrinol. Metab., 2009, t. 94, s. 1562.
5. Wystrychowski G. i wsp. : Węglowodanowe substancje słodzące a otyłość, Przeg. lek., 2012, t. 69, 4, s. 157-162.