MLEKO I NABIAŁ. JEŚĆ CZY NIE?

,,Mleko biała trucizna”, ,,Pij mleko będziesz kaleką”, ,,Wapń z mleka nie jest przyswajalny”. Takie i podobne hasła możemy znaleźć w Internecie. Czy mleko i nabiał rzeczywiście są niezdrowe? Czy naukowcy mylą się zalecając nam spożywanie nabiału co najmniej dwa razy dziennie?

OSTEOPOROZA-CHOROBA NASZYCH CZASÓW

Prawidłowe żywienie jest podstawowym warunkiem prawidłowego rozwoju oraz zdrowia każdego człowieka. Racjonalne i zdrowe odżywianie obniża również ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych, w tym osteoporozy, która jest jedną z najczęściej występujących chorób wśród populacji dorosłych. Szacuje się, że w Europie, USA i Japonii cierpi na nią 75 mln osób.

Osteoporoza najczęściej dotyka osoby po 50 roku życia (30% kobiet i 8% mężczyzn). W Polsce choruje na nią 2,9 mln osób.  Skutkiem osteoporozy są częste i liczne złamania kości. Jednym z najcięższych powikłań jest złamanie szyjki kości udowej. Konsekwencją złamań jest niepełnosprawność lub śmierć. Śmiertelność na skutek powikłań wynosi od 20% do 30%. Połowa osób, które przeżywają pozostaje niepełnosprawna. Leczenie złamań i powikłań osteoporozy to również ogromny kosz dla służby zdrowia. W Europie co 30 sekund dochodzi do jednego złamania. Roczny koszt złamań w Europie szacowany jest na 25 miliardów euro. Z pewnością wiele z tych złamań można by uniknąć poprzez zastosowanie modyfikacji stylu życia, a przede wszystkim diety.

ILE WAPNIA SPOŻYWAĆ? CO JEŚĆ, ABY ZAPOBIEGAĆ NIEDOBOROM?

Dzieci i młodzież powyżej 10 r. ż., kobiety w ciąży i w czasie laktacji, jak również osoby po 51 r. ż. powinny spożywać dziennie 1300 mg wapnia, zaś dorośli w wieku 19-50 lat-1000 mg/dobę. Według ekspertów głównym źródłem spożywanego wapnia powinno być mleko oraz jego przetwory (jogurt, kefir, maślanka, twarogi, sery żółte), ponieważ jest on najlepiej przyswajalny właśnie z tych produktów. Uzupełnieniem diety w wapń mogą być ponadto pełnoziarniste produkty zbożowe, rośliny strączkowe (soja, fasola, fasolka szparagowa), niektóre warzywa, nasiona i orzechy (brokuły, brukselka, nasiona słonecznika, migdały) oraz jaja, sardynki czy szproty. Pamiętajmy jednak, że obecne w zbożach oraz warzywach związki takie jak błonnik czy fityniany ograniczają przyswajanie wapnia w organizmie.

CZYM SKORUPKA NASIĄKNIE ZA MŁODU

Według badań spożywamy zdecydowanie zbyt mało wapnia. Niedobory wapnia występują już wśród dzieci i młodzieży, co jest szczególnie niepokojącym zjawiskiem, gdyż jest to okres intensywnego wzrostu organizmu oraz budowy kości. Ponadto podaż wapnia w okresie dzieciństwa i dojrzewania ma bezpośredni wpływ na masę kostną oraz tempo jej utraty w dorosłości. Wśród populacji polskich dzieci już powyżej 3 r. ż. znacząco spada spożycie mleka i nabiału. Odstawienie lub ograniczenie produktów mlecznych wynika często z nabytej wraz z wiekiem nietolerancji laktozy. Lekarze zalecają w takich przypadkach podawanie dzieciom mleka bez laktozy. Szacuje się, że około 90% dzieci w wieku przedszkolnym ma niedobory wapnia i witaminy D. W konsekwencji może to prowadzić do zaburzeń rozwoju układu kostnego, a w późniejszym okresie życia do zniekształceń i demineralizacji układu kostnego.

OPINIA EKSPERTÓW

Mimo wielu skrajnych i subiektywnych opinii na temat mleka i produktów mlecznych eksperci niezmiennie zalecają jego codzienne i regularne spożywanie.  We wrześniu 2013 roku Zespół Ekspertów towarzystw i instytutów naukowych, w tym Komitet Żywienia Człowieka PAN oraz Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych, ustalił swoje stanowisko dotyczące zapobieganiu niedoborom wapnia w diecie Polaków oraz roli produktów mlecznych w zdrowym żywieniu. Oto najważniejsze jego punkty:

,,1. Jednym z najpoważniejszych problemów występujących we wszystkich grupach wiekowych jest niewystarczające spożycie wapnia (…).

3. Wapń powinien pochodzić z prawidłowo zbilansowanej codziennej diety, uzupełnianej w razie potrzeby żywnością  wzbogaconą (…).

4. Najlepszym źródłem wapnia w codziennej diecie jest, ze względu na jego zawartość i przyswajalność, mleko i produkty mleczne (…).”

Bibliografia:

1. Czerwiński E., Osieleniec J. , Borowy P., OSTEOPOROZA – choroba milionów złamań, Fakty,  Internet: http://www.osteoporoza.pl/attachments/1617_Osteoporoza-fakty_2011-10-18kb.pdf, 26.08.2014
2. Gronowska-Senger A. i wsp. (2013): Stanowisko Zespołu ekspertów dotyczące zapobiegania niedoborom wapnia w diecie Polaków oraz roli produktów mlecznych w tym jogurtu w zdrowym żywieniu, Żywienie Człowieka i Metabolizm, t. 40, 3, s. 135-136.
3. Grygiel-Górniak B, Grzymisławski M.: Żywienie w osteoporozie. [w:] Żywienie człowieka zdrowego i chorego, pod red. Grzymisławski M., Gawęcki J., Wyd. PWN, Warszawa 2012, s. 316-318.
4. Socha J. i wsp. (2010): Żywienie dzieci a zdrowie wczoraj, dziś i jutro, Pediatria Współczesna. Gastroenterologia, Hepatologia i Żywienie Dziecka, t. 12, 1, s. 34-37.
5. Sochacka-Tatar E. i wsp. (2008): Ocena sposobu żywienia dzieci w wieku przedszkolnym, Probl Hig Epidemiol, t. 89, 3, s. 389-394.