{"id":2012,"date":"2018-03-26T10:17:26","date_gmt":"2018-03-26T08:17:26","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.dafi.pl\/?p=2012"},"modified":"2018-03-26T10:17:26","modified_gmt":"2018-03-26T08:17:26","slug":"bialko-budulec-organizmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/","title":{"rendered":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/p>\n

Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem budulcowym organizmu i wchodzi w sk\u0142ad ka\u017cdej kom\u00f3rki cia\u0142a. Bierze udzia\u0142 w wielu procesach \u017cyciowych. Z bia\u0142ka organizm nie tylko buduje, ale r\u00f3wnie\u017c odbudowuje (odnawia) kom\u00f3rki i tkanki. Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o roli bia\u0142ka w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnego rodzaju diet odchudzaj\u0105cych lub buduj\u0105cych mas\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105. <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczony z po\u017cywieniem. Wa\u017cna jest jego ilo\u015b\u0107, ale i jako\u015b\u0107 tzn. odpowiedni sk\u0142ad aminokwasowy. Spo\u015br\u00f3d 20 aminokwas\u00f3w, ludzki organizm jest w stanie wytworzy\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 samodzielnie, jednak kilka aminokwas\u00f3w, zwanych egzogennymi, musi by\u0107 dostarczona z po\u017cywieniem. Nale\u017c\u0105 do nich: fenyloalanina, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, treonina, tryptofan, walina, arginina i histydyna. Histydyna i arginina to aminokwasy wzgl\u0119dnie egzogenne, gdy\u017c w pewnym stopniu organizm jest w stanie zsyntetyzowa\u0107 je samodzielnie.<\/p>\n

 <\/p>\n

Bia\u0142o bia\u0142ku nier\u00f3wne<\/strong><\/p>\n

Bia\u0142ka mo\u017cemy podzieli\u0107 na pe\u0142nowarto\u015bciowe (wysokowarto\u015bciowe) i niepe\u0142nowarto\u015bciowe (mniej warto\u015bciowe). Bia\u0142ka wysokowarto\u015bciowe zawieraj\u0105 wszystkie aminokwasy egzogenne w odpowiednich ilo\u015bciach i stosunku. Takimi bia\u0142kami s\u0105 najcz\u0119\u015bciej bia\u0142ka produkt\u00f3w zwierz\u0119cych (z wyj\u0105tkiem kolagenu oraz p\u0142ytek krwi).<\/p>\n

Bia\u0142ka produkt\u00f3w ro\u015blinnych nie posiadaj\u0105 wszystkich aminokwas\u00f3w egzogennych lub maj\u0105 niekt\u00f3re z nich w nieodpowiedniej ilo\u015bci, dlatego okre\u015blane s\u0105 jako bia\u0142ka niepe\u0142nowarto\u015bciowe.<\/p>\n

Niedobory aminokwas\u00f3w egzogennych w diecie mog\u0105 prowadzi\u0107 do niekorzystnych zmian w organizmie. Racjonalny dob\u00f3r produkt\u00f3w \u017cywno\u015bciowych pozwala na wzajemne uzupe\u0142nianie si\u0119 bia\u0142ek aminokwasami drugiego bia\u0142ka.<\/p>\n

Bia\u0142ka mo\u017cna podzieli\u0107 r\u00f3wnie\u017c na:<\/p>\n

– bia\u0142ka pochodzenia zwierz\u0119cego, zawarte w mi\u0119sie, w\u0119dlinach, drobiu, rybach, mleku, nabiale czy jajach,<\/p>\n

– bia\u0142ka pochodzenia ro\u015blinnego, obecne w produktach zbo\u017cowych, nasionach ro\u015blin str\u0105czkowych, ziemniakach, warzywach i\u00a0owocach.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Ro\u015blinne czy zwierz\u0119ce?<\/strong><\/p>\n

Bia\u0142ka ro\u015blinne s\u0105 najcz\u0119\u015bciej ubo\u017csze w aminokwasy egzogenne, dlatego najlepiej \u0142\u0105czy\u0107 je z bia\u0142kiem zwierz\u0119cym np. chleb z w\u0119dlin\u0105, kapust\u0119 z mi\u0119sem, makaron z serem itd. Ilo\u015b\u0107 bia\u0142ka powinna by\u0107 roz\u0142o\u017cona r\u00f3wnomiernie w ka\u017cdym posi\u0142ku. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce je\u015bli pomi\u0119dzy spo\u017cyciem produkt\u00f3w zwierz\u0119cych i ro\u015blinnych b\u0119dzie kilkugodzinna przerwa, to uzupe\u0142nienie sk\u0142adu aminokwasowego nie nast\u0105pi. D\u0142ugotrwa\u0142a przerwa spowoduje, \u017ce bia\u0142ko zostanie w wi\u0119kszym stopniu ,,spalone\u201d na cele energetyczne. Jest to zjawisko bardzo niekorzystne, gdy\u017c rol\u0105 bia\u0142ka jest budowanie, a nie dostarczanie energii. Spalenie 1 g bia\u0142ka daje 4 kcal energii, jednak jest to bardzo nieekonomiczne, gdy\u017c bia\u0142ko jest ,,drogocennym\u201d sk\u0142adnikiem, a ponadto du\u017ce spo\u017cycie bia\u0142ka mo\u017ce nadmiernie przeci\u0105\u017ca\u0107 nerki poprzez zwi\u0119kszone wydalanie moczu.<\/p>\n

 <\/p>\n

Nie za ma\u0142o, nie za du\u017co<\/strong><\/p>\n

Normy na bia\u0142ko powsta\u0142y na podstawie obserwacji stanu zdrowia i wzrostu oraz tzw. bilansu azotowego. U doros\u0142ych bia\u0142ko wykorzystywane jest g\u0142\u00f3wnie do regeneracji kom\u00f3rek i tkanek.<\/p>\n

Ustalenie zapotrzebowania na bia\u0142ko jest trudne, poniewa\u017c podlega ono sta\u0142ym i intensywnym metabolicznym interakcjom. Przyjmuje si\u0119, \u017ce dzienne zapotrzebowanie doros\u0142ego cz\u0142owiekawynosi 1 g\/kg masy cia\u0142a. Nie zawsze jednak jest to wystarczaj\u0105ce. W ci\u0105gu \u017cycia cz\u0142owieka zapotrzebowanie mo\u017ce wzrasta\u0107 np. po operacjach, podczas gor\u0105czki, w ci\u0105\u017cy i podczas laktacji.<\/p>\n

Przy okre\u015blaniu zapotrzebowania na bia\u0142ko opr\u00f3cz warunku pe\u0142nowarto\u015bciowo\u015bci bia\u0142ka, wa\u017cne jest uwzgl\u0119dnienie innych czynnik\u00f3w takich jak:<\/p>\n

    \n
  1. Zapotrzebowanie energetyczne organizmu<\/li>\n
  2. Stan fizjologiczny i wiek<\/li>\n
  3. Stan zdrowia<\/li>\n
  4. Masa cia\u0142a<\/li>\n
  5. Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/li>\n
  6. Warto\u015b\u0107 od\u017cywcza bia\u0142ka<\/li>\n<\/ol>\n

    Wiele dyskutuje si\u0119 na temat zapotrzebowania na bia\u0142ko u os\u00f3b intensywnie \u0107wicz\u0105cych.<\/p>\n

    Rzeczywi\u015bcie w takich przypadkach wzrasta zapotrzebowanie na bia\u0142ko, do ok. 1,4-1,6 g\/kg masy cia\u0142a na dob\u0119, w zwi\u0105zku z konieczno\u015bci\u0105 pokrycia potrzeb zwi\u0105zanych z przyrostem bezt\u0142uszczowej masy cia\u0142a jak r\u00f3wnie\u017c naprawy uszkodze\u0144 mi\u0119\u015bni. Wyczynowi sportowcy powinni spo\u017cywa\u0107 nawet 2 g\/kg masy cia\u0142a na dob\u0119. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce spo\u017cywanie du\u017cych ilo\u015bci bia\u0142ka, przekraczaj\u0105cych zapotrzebowanie mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 hiperkalcuri\u0119 i sprzyja\u0107 osteoporozie oraz przyczynia\u0107 si\u0119 do rozwoju kamieni nerkowych zbudowanych ze szczawianu wapnia. Wa\u017cny jest wi\u0119c umiar, bo nie zawsze wi\u0119cej znaczy lepiej.<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Bibliografia:<\/p>\n

      \n
    1. Flis K., Konaszewska W. (2013): ,Podstawy \u017cywienia cz\u0142owieka\u201d, PWN<\/li>\n
    2. Jarosz M. (2012): ,,Normy \u017cywienia dla populacji polskiej – nowelizacja\u201d, I\u017b\u017b<\/li>\n<\/ol>\n

       <\/p>\n

       <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem budulcowym organizmu i wchodzi w sk\u0142ad ka\u017cdej kom\u00f3rki cia\u0142a. Bierze udzia\u0142 w wielu procesach \u017cyciowych. Z bia\u0142ka organizm nie tylko buduje, ale r\u00f3wnie\u017c odbudowuje (odnawia) kom\u00f3rki i tkanki. Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o roli bia\u0142ka w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnego rodzaju diet odchudzaj\u0105cych lub buduj\u0105cych mas\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105.   Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczony […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-2012","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-zdrowa-dieta"],"yoast_head":"\nBIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem budulcowym organizmu i wchodzi w sk\u0142ad ka\u017cdej kom\u00f3rki cia\u0142a. Bierze udzia\u0142 w wielu procesach \u017cyciowych. Z bia\u0142ka organizm nie tylko buduje, ale r\u00f3wnie\u017c odbudowuje (odnawia) kom\u00f3rki i tkanki. Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o roli bia\u0142ka w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnego rodzaju diet odchudzaj\u0105cych lub buduj\u0105cych mas\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105.   Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczony […]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"DAFI BLOG\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/dafi.filters\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-03-26T08:17:26+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minuty\" \/>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU","og_description":"Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem budulcowym organizmu i wchodzi w sk\u0142ad ka\u017cdej kom\u00f3rki cia\u0142a. Bierze udzia\u0142 w wielu procesach \u017cyciowych. Z bia\u0142ka organizm nie tylko buduje, ale r\u00f3wnie\u017c odbudowuje (odnawia) kom\u00f3rki i tkanki. Du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o roli bia\u0142ka w kontek\u015bcie r\u00f3\u017cnego rodzaju diet odchudzaj\u0105cych lub buduj\u0105cych mas\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105.   Bia\u0142ko jest sk\u0142adnikiem, kt\u00f3ry musi by\u0107 dostarczony […]","og_url":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/","og_site_name":"DAFI BLOG","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/dafi.filters\/","article_published_time":"2018-03-26T08:17:26+00:00","og_image":[{"url":"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg","type":"","width":"","height":""}],"author":"admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"admin","Szacowany czas czytania":"4 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/"},"author":{"name":"admin","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/#\/schema\/person\/2125218d0c057b3307eb2178037b3478"},"headline":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU","datePublished":"2018-03-26T08:17:26+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/"},"wordCount":764,"commentCount":0,"image":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg","articleSection":["Zdrowa dieta"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/","url":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/","name":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg","datePublished":"2018-03-26T08:17:26+00:00","author":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/#\/schema\/person\/2125218d0c057b3307eb2178037b3478"},"breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#primaryimage","url":"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg","contentUrl":"http:\/\/blog.dafi.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Fotolia_113508801_Subscription_Monthly_M-840x400.jpg"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/zdrowa-dieta\/bialko-budulec-organizmu\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Zdrowa dieta","item":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/category\/zdrowa-dieta\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"BIA\u0141KO-BUDULEC ORGANIZMU"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/#website","url":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/","name":"DAFI BLOG \u2013 zdrowa dieta, woda i lifestyle","description":"Dla spragnionych zdrowia, smaku i eko-inspiracji","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/#\/schema\/person\/2125218d0c057b3307eb2178037b3478","name":"admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e252416cce0905153e48cec83e9beebb67829c1f415b34186dccc2348137718d?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e252416cce0905153e48cec83e9beebb67829c1f415b34186dccc2348137718d?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e252416cce0905153e48cec83e9beebb67829c1f415b34186dccc2348137718d?s=96&d=mm&r=g","caption":"admin"},"url":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/author\/admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2012","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2012"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2012\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2015,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2012\/revisions\/2015"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2012"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2012"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dafi.pl\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2012"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}